Duyên Khởi .
Có. Duyên khởi (緣起, paṭiccasamuppāda) là một trong những giáo lý nền tảng của Phật giáo. Nếu nói thật ngắn gọn thì:
“Cái này có thì cái kia có; cái này sinh thì cái kia sinh; cái này diệt thì cái kia diệt.”
![]() |
| VÍ DỤ VỀ DUYÊN KHỞI |
Nghĩa là mọi hiện tượng không tự nhiên mà có, cũng không tồn tại độc lập; chúng sinh khởi do nhiều điều kiện nương vào nhau.
Đông du ký (2)
Không phải tự nhiên mà dân chủ thoái trào, càng không phải tự nhiên mà cực hữu, độc tài, phát xít đang lớn mạnh khắp thế giới. Đây chính là hệ quả của một quá trình.
Sự khác biệt giữa hai Thế Giới .
Chúng ta sinh ra và lớn lên với một niềm tin mặc định: Để đạt được một điều gì đó, chúng ta phải mất thời gian và công sức để đi lấy nó. Nếu bạn muốn mua một ngôi nhà, bạn phải mất nhiều năm làm việc để tiết kiệm tiền. Nếu bạn muốn có một cốc nước, bạn phải đứng dậy và đi bộ vào bếp.
GÃ PHỤC ĐIÊN TỪ BAO GIỜ ?
Đom đóm trong rừng nhiệt đới - Tiếng Việt.
Tiếng Việt, như phần lớn người Việt chính hiệu, nhìn chung là bừa bộn. Ngay cả khi không có gì nhiều để thu dọn vẫn luộm thuộm, như thể phải lung tung rối rắm mới phong phú. Nó chỉ tuân thủ một nguyên tắc: miễn hiểu được là được.
Con rùa mù.
Lũ lụt & Cộng Nghiệp
Cách đây vài tuần bạn bè rủ đi Thái Nguyên để thăm mấy người bạn khác, cũng là để xem anh em nhà cửa có ổn thỏa cả không sau trận lụt. Tôi sẽ không mô tả kỹ xem trên đó như thế nào, nhiều người viết rồi… Chỉ thấy các gara ô tô phơi đệm xe la liệt ngoài vỉa hè là biết tình hình ra sao.
" Ý kiến" của AI về vụ ông Minh Tuệ với câu hỏi " ý nghĩa tích cực của vụ ông Thích Minh Tuệ Lê Anh Tú"
AI 1:
1. Thức tỉnh tinh thần hướng thiện, sống chậm
Việc ông Minh Tuệ chọn cuộc sống khổ hạnh, không tài sản, không công nghệ, không phương tiện di chuyển hiện đại, gợi nhắc nhiều người đến những giá trị sống tối giản, thiền định, và tỉnh thức trong xã hội hiện đại vốn quá bận rộn, bon chen.
→ Nhiều người trẻ, trung niên bắt đầu suy ngẫm về cách sống, về giá trị tinh thần và nội tâm thay vì chỉ chạy theo vật chất.`
2. Lan tỏa tinh thần từ bi và chia sẻ
Hành trình của ông khiến nhiều người cảm động bởi sự khiêm hạ, nhẹ nhàng, không cầu danh lợi. Nhiều người dân hai bên đường đã tự nguyện cúng dường, giúp đỡ mà không bị ai kêu gọi – cho thấy tinh thần từ bi và thiện tâm trong lòng dân vẫn rất mạnh mẽ.
3. Khơi lại niềm tin vào những giá trị đạo đức
Trong một xã hội nơi niềm tin vào những giá trị đạo đức đôi khi bị xói mòn, hình ảnh một người tu hành đi chân trần, không nhận tiền, chỉ xin thực phẩm để sống, có thể gợi lên sự kính trọng đối với hình ảnh tu sĩ chân chính, sống đúng theo lời dạy của Đức Phật.
4. Thúc đẩy thảo luận xã hội về tự do tôn giáo và nhân quyền
Vụ việc cũng làm dấy lên những cuộc thảo luận công khai về các khái niệm như:
-
Tự do hành đạo
-
Quyền cá nhân trong việc chọn lối sống
-
Sự phân định giữa quản lý nhà nước và không gian tâm linh, tín ngưỡng
→ Đây là cơ hội để xã hội, đặc biệt là giới trẻ và trí thức, suy nghĩ sâu sắc hơn về quyền tự do và trách nhiệm trong một xã hội hiện đại.
5. Tạo cảm hứng cho lòng kiên trì và ý chí
Hành trình đi bộ xuyên Việt của ông không phải ai cũng làm được – dù không phải mục đích thể thao, nó vẫn mang tính truyền cảm hứng mạnh mẽ về ý chí, sự bền bỉ, và quyết tâm sống đúng lý tưởng.
AI 2:
1. Khơi gợi giá trị sống đơn giản và hướng thiện
Hành trình đi bộ khất thực, không dùng tiền, không sở hữu tài sản… của ông Thích Minh Tuệ đã khiến nhiều người suy ngẫm về lối sống hiện đại: tiêu thụ quá mức, phụ thuộc vật chất và xa rời giá trị tinh thần.
→ Điều này gợi lại những giá trị giản dị, tự tại, từ bi và tỉnh thức – cốt lõi của đạo Phật.
2. Thúc đẩy sự quan tâm đến tinh thần – đạo đức – tôn giáo
Sự xuất hiện của ông Thích Minh Tuệ khiến nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, quan tâm hơn đến Phật pháp, giá trị tâm linh, thiền định và đời sống hướng nội.
→ Nhiều người bày tỏ cảm hứng từ hành trình của ông để học cách buông bỏ, sống tỉnh thức và có trách nhiệm hơn với bản thân và cộng đồng.
3. Tạo ra đối thoại xã hội về tự do tín ngưỡng – quyền cá nhân
Vụ việc làm nổi bật lên các câu hỏi như:
-
Người tu hành có cần thuộc hệ thống tôn giáo chính thức không?
-
Một công dân có quyền chọn sống đời xuất thế không?
→ Những tranh luận này góp phần thúc đẩy nhận thức xã hội về tự do cá nhân, quyền tín ngưỡng và tính đa dạng trong đời sống tâm linh.
4. Thể hiện lòng tốt và sự tử tế trong cộng đồng
Trên suốt hành trình, ông được nhiều người dân tự nguyện cúng dường, hỗ trợ, chăm sóc – điều này thể hiện tình người, sự kính trọng với đạo đức và lòng nhân hậu.
→ Những hình ảnh đó tạo nên năng lượng tích cực và khơi dậy lòng từ bi trong cộng đồng.
5. Nhắc nhở xã hội về việc nhìn nhận người khác bằng lòng tôn trọng
Vụ việc cũng là lời nhắc xã hội không nên vội vàng phán xét người khác theo chuẩn mực truyền thống hay khuôn mẫu.
→ Cần biết lắng nghe, thấu hiểu hoàn cảnh và hành trình tâm linh cá nhân trước khi đưa ra kết luận.
Ca sỹ Barbra Streisand
Với sự nghiệp kéo dài hơn sáu thập kỷ, bà đã đạt được thành công trong nhiều lĩnh vực giải trí và là một trong số ít nghệ sĩ được trao giải Emmy, Grammy, Oscar và Tony (EGOT).
Viêt Nam - Những huyền thoại và hiện thực.
Khi người tây làm nghề thầy cúng tại Việt Nam.
Paul Sorrentino là người Pháp gốc Ý, sinh năm 1983, biệt danh: “thầy Tây”. Nghề chính của Paul: giảng viên tại trường Đại học Paris 5 - chuyên ngành dân tộc học. Công việc hiện nay: nghiên cứu tập tục thờ cúng ở miền Bắc Việt Nam, đặc biệt ở Hà Nội. Công việc thường ngày: làm thầy cúng. Sở thích: chơi nhạc thể nghiệm với các nghệ sĩ Việt Nam. Paul nói thông thạo tiếng Việt và đến Hà Nội từ năm 2004.
* Cơn cớ nào khiến anh có mặt ở đây vậy, Paul?
- Năm 2004 tôi đến Hà Nội để du lịch. Khi đến đây, tôi có một cảm giác và tình cảm đặc biệt đối với Việt Nam. Vì không biết gì về những người dân ở đây cả, nên tôi muốn tìm hiểu thêm. Khi về Pháp, tôi học cùng lúc hai trường: học xã hội học ở Paris 5 và học tiếng Việt tại Học viện Quốc gia ngôn ngữ Văn hoá Phương Đông (INALCO). Lúc đó, tôi biết mình cần phải chọn một nơi để nghiên cứu và nơi đó chắc chắn là Việt Nam. Ban đầu, tôi chưa có kế hoạch là nghiên cứu về tập tục thờ cúng ở đây đâu vì tôi đã có kế hoạch khác. Nhưng sau khi nói chuyện với các giáo sư ở Pháp, rồi đến và sống tại Hà Nội, đọc sách về văn hoá Việt, tôi nhận ra đời sống tâm linh rất quan trọng ở Việt Nam và tôi quyết định sẽ đi vào con đường này.
Tỉnh thức về Tâm Linh
Tôi có ngu đâu mà đi phủ nhận khơi khơi về một điều gì đó, chỉ vì tôi chưa thực sự hiểu, chưa thật sự biết?
ĐỜI MÀU HỒNG, CUỘC SỐNG MÀU ĐEN
“La Vie en Rose” là ca khúc Pháp được nhiều người Việt ưa thích.
OHANN STRAUSS - Báo Thù Bằng Nhạc
Kim Dung là một tác giả oái oăm.
Tổng thống Putin có linh cảm gì về nguy cơ 'đại loạn' hay 'smuta' ở Nga?
Nguồn: BBC
Trong diễn văn gửi đến cả nước sau cuộc binh biến của Yevgeny Prigozhin, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cảnh báo về nguy cơ "huynh đệ tương tàn" và thời hỗn loạn (smuta) như năm 1917.
'Smuta' (смута) thường được dịch sang các tiếng châu Âu là 'turmoil', 'strife' (Anh), 'tourmente' (Pháp), 'aufruhr' (Đức)...có nghĩa là hỗn loạn.
48 năm sau ngày 30/4: Cuộc chiến lần hai đang từ trong ký ức?
BBC News Tiếng Việt hôm nay trao đổi với Giáo sư Nguyễn Xuân Thu và Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, hai cựu thuyền nhân đang sống tại Úc về vấn đề hòa giải dân tộc, 48 năm sau ngày 30/04/1975.
Giáo sư Nguyễn Xuân Thu và Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn đều có những đóng góp rất quan trọng trong sự nghiệp giáo dục tại Việt Nam và ở nước ngoài sau một quá trình gian nan với tư cách một thuyền nhân Việt Nam đến Úc.
Bạn có ảo tưởng về kiến thức của bản thân?
Nếu bạn cho mình là thông minh và có học thức vừa phải, bạn có thể mặc định rằng mình nắm bắt vừa đủ về cách thức hoạt động cốt lõi của thế giới – kiến thức về những phát minh và các hiện tượng tự nhiên quen thuộc quanh mình.
Bây giờ, hãy nghĩ về những câu hỏi sau đây: cầu vồng được hình thành như thế nào? Tại sao ngày nắng có thể lạnh hơn ngày âm u? Làm sao trực thăng bay được? Bồn cầu xả nước như thế nào?
Tiếp theo, hãy tự hỏi bản thân: bạn có thể có câu trả lời chi tiết cho bất kỳ hay toàn bộ những câu hỏi trên không? Hay bạn chỉ nắm bắt mơ hồ những điều cốt lõi trong mỗi trường hợp?
Nếu bạn cũng giống như nhiều người tham gia nghiên cứu tâm lý, ban đầu bạn có thể cho rằng mình sẽ làm tốt. Tuy nhiên, khi được yêu cầu đưa ra câu trả lời đi sâu hơn cho mỗi câu hỏi, hầu hết mọi người đều hoàn toàn bối rối – cũng như bạn vậy.
Từ triết học Đức tới Lenin, Stalin và nay là Putin với mục tiêu 'hủy diệt để xây lại'
Nhân một năm cuộc xâm lăng của Nga ở Ukraine, nhiều cơ quan truyền thông Phương Tây đã nêu ra các dự báo khác nhau về diễn biến chiến sự tới đây.
Về căn nguyên sâu xa của cuộc xâm lược ông Vladimir Putin phát động đánh vào nước láng giềng Ukraine ngày 24/02/2022 cũng có nhiều đánh giá khác nhau.
Theo BBC thì tư tưởng Đại Nga và nhu cầu phục hồi các vùng ảnh hưởng bị mất sau 1991 là một lý do quan trọng cho cuộc chiến của Kremlin ở Ukraine.
Hoài nghi và Chân lý
Hoài nghi không phá vỡ chân lý, mà ngược lại, làm mới và nâng đỡ chân lý trong một chu trình biện chứng bất tận không ngừng nghỉ của nhận thức.
Phương Tây có một câu châm ngôn được sử dụng phổ biến: Hãy nghi ngờ tất cả!
Vì sao người phương Tây lại đặt nặng việc hoài nghi như vậy? Vì qua truyền thống khoa học và triết học, họ phát hiện ra rằng: Hoài nghi là khởi đầu của tiến bộ, là con đường đi tới chân lý, là sự giải phóng lý trí triệt để nhất.
Số phận khủng long trước ngày tuyệt chủng hoàn toàn
Sự kiện thiên thạch khổng lồ đâm vào Trái Đất đã đẩy khủng long vào cảnh tuyệt chủng sớm hơn. Nhưng phải chăng chúng dẫu sao thì khi đó cũng đã đang trên đà tuyệt chủng rồi?
Khoảng 66 triệu năm trước, trên bán đảo Yucatán ở Mexico, một khối thiên thạch rộng chừng 12km đã đâm sầm vào Trái Đất.
Cú va chạm gây ra một vụ nổ kinh hoàng vượt ngoài sức tưởng tượng, có sức công phá mạnh gấp vài tỷ lần trái bom nguyên tử ném xuống Hiroshima.
Hầu hết các động vật sinh sống trên lục địa Châu Mỹ đều chết ngay tức khắc.
Vụ va chạm cũng đồng thời gây ra sóng thần trên toàn thế giới. Hằng hà sa số bụi khí mịt mù khắp bầu khí quyển, đưa Trái Đất chìm vào bóng tối.
"Mùa đông hạt nhân" này đã gây ra sự tuyệt chủng của rất nhiều các loài động thực vật.
Trong số các loài động vật đã tuyệt chủng do vụ va chạm khủng khiếp này, đáng chú ý nhất là khủng long.
Thế nhưng các loài khủng long đã sống như thế nào trước khi đại hoạ xảy ra? Đây là câu hỏi mà chúng tôi cố gắng giải mã trong nghiên cứu mới nhất vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications.
Chúng tôi tập trung nghiên cứu vào sáu họ khủng long chính, những họ có tính chất đại diện và đa dạng nhất cho 40 triệu năm trước khi xảy ra vụ va chạm với thiên thạch.
Ba trong số này là họ khủng long ăn thịt: gồmTyrannosauridae - khủng long bạo chúa, Dromaeosauridae - thằn lằn bay (bao gồm Velociraptor, nổi tiếng trong loạt phim Công viên Kỷ Jura), và Troodontidae - điểu long răng khía.
Ba họ còn lại là các loài ăn cỏ: Ceratopsidae - khủng long có sừng (đại diện phổ biến nhất là Triceratops, khủng long ba sừng), Hadrosauridae - khủng long mỏ vịt (họ có tính đa dạng loài cao nhất), và Ankylosauridae - khủng long bọc giáp (đại diện bởi loài Ankylosaur, khủng long đuôi chuỳ, một loài khủng long có bộ giáp xương và đuôi chuỳ).
Chúng ta biết rằng tất cả các họ khủng long này đều đã sống cho đến cuối Kỷ Phấn trắng, kết thúc bởi cú va chạm thiên thạch lịch sử.
Mục tiêu của chúng tôi là xác định tốc độ phân hoá của các họ này - hình thành loài mới hay tuyệt chủng hoàn toàn.
Trong năm năm, chúng tôi đã tổng hợp tất cả thông tin về các họ khủng long này để tìm ra xem có bao nhiêu họ trên Trái Đất vào thời điểm xảy ra vụ va chạm, và bao nhiêu loài trong từng họ.
Theo ngành nghiên cứu cổ sinh vật học, mỗi mẫu hoá thạch được đặt tên bằng một mã số riêng để tiện theo dõi, truy vết, qua đó cho phép chúng tôi tìm hiểu khoa học qua quá trình kéo dài theo năm tháng.
Quá trình nghiên cứu khá vất vả - bởi vì chúng tôi đã phải hệ thống tất cả các hoá thạch hiện hữu của tất cả sáu họ khủng long này, đại diện cho hơn 1.600 cá thể từ khoảng 250 loài.
Để phân loại chính xác từng loài và xác định niên đại của chúng là việc không hề dễ dàng: một nhà nghiên cứu sẽ xác định niên đại và loài cụ thể cho một mẫu hoá thạch, rồi một nhà nghiên cứu khác sẽ kiểm tra lại và tiến hành phân tích theo cách khác. Trong những trường hợp này, chúng tôi phải tự đánh giá - nếu chúng tôi thấy có nhiều điểm còn nghi ngờ, mẫu hoá thạch đó sẽ bị loại bỏ khỏi quá trình nghiên cứu.
Khi các mẫu hoá thạch đã được phân loại kỹ lưỡng, chúng tôi sử dụng mô hình thống kê để ước tính số lượng loài tiến hoá theo thời gian trong mỗi họ.
Nhờ vậy, chúng tôi có thể lần theo dấu vết của các loài còn tồn tại và đã tuyệt chủng trong khoảng 160 đến 66 triệu năm trước, và đồng thời cũng ước tính được tốc độ hình thành loài mới trong mỗi họ - quá trình tiến hoá của loài mới - và sự tuyệt chủng của chúng qua năm tháng.
Để ước tính được tương đối các tốc độ phân hoá này, chúng tôi đã phải tính đến hàng loạt các biến số.
Những ghi chép về các mẫu hóa thạch là mang tính thiên vị: chúng thiếu độ đồng đều về mặt không gian và thời gian, và có một số loài khủng long thì đơn giản là không để lại các mẫu hóa thạch tốt như một số loài khác. Đây là vấn đề thường gặp trong ngành cổ sinh vật học, khi tiến hành ước tính mức độ đa dạng sinh học thời cổ đại.
Các mô hình phức tạp có thể tính đến mức bảo tồn không đồng đều giữa các loài qua năm tháng.
Với cách làm đó, các ghi chép về mẫu hoá thạch trở nên đáng tin cậy hơn trong việc ước tính số lượng loài tại một thời điểm nhất định.
Tuy nhiên, điều quan trọng là phải thận trọng, bởi chúng ta đang nói đến chuyện ước tính, mà các ước tính này lại có thể thay đổi, ví dụ như khi ta tìm thấy thêm mẫu hoá thạch, hay đưa thêm các mô hình phân tích mới.
Sụt giảm nhanh chóng
Kết quả của chúng tôi cho thấy số lượng các loài đã sụt giảm nhanh chóng từ khoảng 10 triệu năm trước khi khối thiên thạch lao vào Trái Đất, làm xoá sổ khủng long.
Sự sụt giảm này đặc biệt thú vị, bởi nó diễn ra trên toàn thế giới và ảnh hưởng đến cả hai nhóm ăn thịt và ăn cỏ, chẳng hạn như nhóm Tyrannosaurs (khủng long bạo chúa) ăn thịt, và nhóm Triceratops (khủng long ba sừng) ăn cỏ.
Một số loài sụt giảm mạnh về số lượng, như Ankylosaurs (khủng long bọc giáp) và Ceratopsians (khủng long có sừng). Chỉ duy nhất một trong số sáu họ mà chúng tôi nghiên cứu - điểu long răng khía - cho thấy có tốc độ suy giảm rất từ từ, mà bắt đầu diễn ra trong 5 triệu năm cuối cùng, trước khi khủng long tuyệt chủng.
Điều gì đã gây ra sự sụt giảm mạnh mẽ này?
Một giả thuyết được nêu ra, đó là do tình trạng biến đổi khí hậu: vào thời điểm đó, nhiệt độ Trái Đất đã giảm mạnh đến 7-8 độ C.
Chúng ta biết rằng khủng long cần sống trong môi trường khí hậu ấm áp để quá trình trao đổi chất của chúng diễn ra bình thường.
Như chúng ta thường được nghe, khủng long không phải là thuộc nhóm động vật máu lạnh như cá sấu hay thằn lằn, cũng không phải là thuộc nhóm máu nóng như động vật có vú hay chim.
Chúng là loài trung nhiệt, có hệ trao đổi chất nằm giữa bò sát và thú, cho nên cần có khí hậu ấm để duy trì nhiệt độ cơ thể mới thực hiện được các chức năng sinh học bình thường.
Sự suy giảm nhiệt độ này hẳn đã có tác động nghiêm trọng đến sự sống còn của chúng.
Cần lưu ý là nghiên cứu của chúng tôi đã phát hiện thấy dấu hiệu tuyệt chủng đan xen ở cả hai nhóm khủng long ăn thịt và ăn cỏ: nhóm ăn cỏ có phần suy giảm nhẹ hơn nhóm ăn thịt.
Có thể là sự suy giảm của loài ăn cỏ đã dẫn đến sự suy giảm của loài ăn thịt. Chúng tôi gọi đây là hiệu ứng tuyệt chủng domino.
Cú đánh làm gục ngã hoàn toàn
Một câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: chuyện gì sẽ xảy ra nếu như thời điểm đó thiên thạch không đâm vào Trái Đất? Liệu khủng long có biến mất theo đà tuyệt chủng vốn có mà nghiên cứu trên đã tìm ra, hay chúng có thể vực dậy hồi sinh được?
Rất khó nói. Nhiều nhà cổ sinh vật học tin rằng nếu khủng long có thể sống sót qua đại nạn này, thì các loài linh trưởng và chắc chắn là con người sẽ không bao giờ có thể xuất hiện trên Trái Đất.
Có một thực tế quan trọng, đó là sự phục hồi tính đa dạng loài có thể xảy ra một cách ngẫu nhiên và phụ thuộc vào từng nhóm khủng long, bởi thế một số nhóm có thể sống sót trong lúc một số khác thì không.
Ví dụ như Hadrosaurs, tức khủng long "mỏ vịt", đã cho thấy chúng có một số hình thức chịu đựng bền bỉ trước đà suy giảm, và sau đó đã có độ phục hồi nhất định.
Những gì mà chúng tôi có thể nói một cách chắc chắn, đó là các hệ sinh thái vào cuối Kỷ Phấn trắng đã phải trải qua những áp lực ghê gớm do khí hậu biến đổi theo chiều hướng xấu đi và do có những thay đổi to lớn trong thảm thực vật, và vụ thiên thạch đâm sầm vào Trái Đất chính là giọt nước tràn ly khiến chúng bị xóa sổ.
Đây cũng là kịch bản thường thấy cho sự tuyệt chủng của một loài: đầu tiên sẽ có sự suy giảm về số lượng và áp lực môi trường sống thay đổi khắc nghiệt, sau đó một sự kiện xảy ra làm xóa sổ hoàn toàn một nhóm loài đã đang mấp mé bên bờ vực tuyệt chủng.
Bài gốc đã đăng trên The Conversation và được đăng lại trên BBC Future theo giấy phép Creative Commons.
Vài website thú vị
************
Số bài viết theo năm tháng & bài mới nhất.
Tìm kiếm
:)
Bài đăng phổ biến
Danh sách Blog của Tôi
HSE !
Tư thế lao động & xương khớp
















